Πόσα σετ ανά μυϊκή ομάδα την εβδομάδα χρειάζονται για μυϊκή μάζα; Τι δείχνουν οι μετα-αναλύσεις για τον όγκο και τη συχνότητα, και πώς μοιράζεται αυτό σε δύο ή τρεις προπονήσεις.
Αν γυμνάζεσαι για μυϊκή μάζα, αργά ή γρήγορα θα σε πιάσει η ίδια απορία: πόσα σετ να κάνω; Στο γυμναστήριο θα ακούσεις τα πάντα, από «ένα σετ ως το τέλος φτάνει» μέχρι «δεκαέξι σετ στον δικέφαλο, αλλιώς δεν γίνεται τίποτα». Αν έφτασες εδώ ψάχνοντας «πόσα σετ ανά μυϊκή ομάδα την εβδομάδα», η έρευνα έχει να πει κάτι πιο χρήσιμο από μια μαγική συνταγή: υπάρχει σχέση δόσης–απόκρισης. Περισσότερος εβδομαδιαίος όγκος, ως ένα σημείο, συνδέεται με μεγαλύτερη υπερτροφία. Αυτό δεν σημαίνει ότι όσο περισσότερο, τόσο καλύτερα για όλους, ούτε ότι η δύναμη ακολουθεί ακριβώς την ίδια λογική.
Μια μετα-ανάλυση 15 μελετών βρήκε ότι κάθε επιπλέον εβδομαδιαίο σετ σχετιζόταν με αύξηση του μεγέθους επίδρασης κατά 0,023, που αντιστοιχεί σε περίπου 0,37 ποσοστιαίες μονάδες μεγαλύτερη αύξηση μεγέθους μυός. Όταν οι μελέτες χώρισαν «υψηλότερο» και «χαμηλότερο» όγκο μέσα στο ίδιο πείραμα, η διαφορά ήταν 0,241 στο μέγεθος επίδρασης, ή 3,9 ποσοστιαίες μονάδες στη σχετική αύξηση (Schoenfeld, Ogborn & Krieger, 2017). Σε προπονημένους άντρες, ένα πρόγραμμα οκτώ εβδομάδων με ένα, τρία ή πέντε σετ ανά άσκηση έδειξε παρόμοια κέρδη δύναμης, αλλά μεγαλύτερη υπερτροφία στις συνθήκες με περισσότερο όγκο σε αρκετές μυϊκές ομάδες (Schoenfeld et al., 2019).
Παράλληλα, όταν ο εβδομαδιαίος όγκος είναι παρόμοιος, το να γυμνάζεις έναν μυ δύο φορές την εβδομάδα φαίνεται καλύτερο για την υπερτροφία από το να τον γυμνάζεις μία (Schoenfeld et al., 2016). Αυτό είναι το πρακτικό κλειδί για ένα μικρό τμήμα δύο-τριών φορών: δεν χρειάζεται να «τελειώσεις» έναν μυ σε μία ατελείωτη προπόνηση. Μπορείς να μοιράσεις τα σετ μέσα στην εβδομάδα.
Με μια ματιά
- ✓ Υπάρχει βαθμιαία σχέση ανάμεσα στα εβδομαδιαία σετ και την υπερτροφία: περισσότερο όγκος, μεγαλύτερα κέρδη μεγέθους στο σύνολο των μελετών (Schoenfeld et al., 2017).
- ✓ Κάθε επιπλέον σετ σχετίστηκε με +0,023 στο μέγεθος επίδρασης (περίπου +0,37% στην αύξηση μεγέθους). Η διαφορά υψηλότερου–χαμηλότερου όγκου μέσα στις μελέτες ήταν 3,9 ποσοστιαίες μονάδες (Schoenfeld et al., 2017).
- ✓ Σε προπονημένους άντρες, η δύναμη ανέβηκε παρόμοια με 1, 3 ή 5 σετ ανά άσκηση· η υπερτροφία ευνόησε τις συνθήκες με περισσότερο όγκο (Schoenfeld et al., 2019).
- ✓ Με παρόμοιο εβδομαδιαίο όγκο, δύο ερεθίσματα την εβδομάδα ανά μυ υπερέχουν της μίας φοράς (Schoenfeld et al., 2016: μέγεθος επίδρασης 0,49 έναντι 0,30).
- ✓ Η δύναμη έχει κι αυτή σχέση με τον εβδομαδιαίο αριθμό σετ, αλλά τα κέρδη δύναμης μπορούν να έρθουν και με σχετικά λίγο χρόνο, αν η ένταση είναι καλή (Ralston et al., 2017· Schoenfeld et al., 2019).
Μικρό γλωσσάρι
- Σετ: μια σειρά επαναλήψεων χωρίς ουσιαστικό διάλειμμα στη μέση. Στις μελέτες όγκου συνήθως μετράνε τα «εργασιακά» σετ, όχι τα πολύ ελαφριά προθερμαντικά.
- Εβδομαδιαίος όγκος: πόσα τέτοια σετ κάνεις για έναν μυ ή μια μυϊκή ομάδα μέσα στην εβδομάδα, αθροιστικά από όλες τις προπονήσεις.
- Συχνότητα: πόσες φορές την εβδομάδα γυμνάζεις τον ίδιο μυ. Δεν είναι το ίδιο πράγμα με τον όγκο: μπορείς να κάνεις δέκα σετ σε μία μέρα ή πέντε και πέντε σε δύο μέρες.
- Υπερτροφία και δύναμη: συχνά πάνε μαζί, αλλά όχι πάντα με την ίδια δόση. Περισσότερος όγκος βοηθά περισσότερο τον μυ· η δύναμη μπορεί να ανέβει και με λιγότερα, αρκετά απαιτητικά σετ.
Τι μετράει ως σετ;
Αν δεν συμφωνήσουμε τι μετράμε, ο αριθμός δεν λέει τίποτα. Ένα σετ «αέρα» στο τέλος της προθέρμανσης δεν είναι το ίδιο με ένα σετ που πλησιάζει το όριό σου. Οι μελέτες όγκου που θα δούμε αφορούν, κατά κανόνα, σετ που είναι αρκετά απαιτητικά. Γι’ αυτό, στην πράξη, μετράμε τα σετ στα οποία οι τελευταίες επαναλήψεις κοστίζουν, χωρίς να χαλάει η τεχνική.
Υπάρχει και το ερώτημα ποιες ασκήσεις μετράνε για ποιον μυ. Ένα οριζόντιο στρώσιμο δουλεύει στήθος, ώμους και τρικέφαλους. Μια κωπηλατική δουλεύει πλάτη και δικέφαλους. Δεν χρειάζεται να γίνεις λογιστής. Χρειάζεται μια λογική εικόνα της εβδομάδας: πόσο δουλειά παίρνουν οι μεγάλες μυϊκές ομάδες (πόδια, πλάτη, στήθος, ώμοι) και πόσο οι μικρότερες. Ένας άνθρωπος που κάνει ήδη πολλές πιέσεις δεν χρειάζεται απαραίτητα άλλα δέκα απομονωτικά σετ στους ώμους την ίδια εβδομάδα.
Τι δείχνει η έρευνα: ο εβδομαδιαίος όγκος για μυϊκή μάζα
Οι Schoenfeld, Ogborn και Krieger (2017) συγκέντρωσαν 34 συνθήκες προπόνησης από 15 μελέτες και κοίταξαν πώς σχετίζεται ο εβδομαδιαίος αριθμός σετ με τις αλλαγές στο μέγεθος του μυός. Ως συνεχής μεταβλητή, ο όγκος είχε σημαντική επίδραση (P = 0,002). Κάθε επιπλέον σετ σχετιζόταν με αύξηση του μεγέθους επίδρασης κατά 0,023, που οι συγγραφείς αντιστοίχισαν σε 0,37 ποσοστιαίες μονάδες μεγαλύτερη αύξηση μεγέθους. Όταν μέσα σε κάθε μελέτη σύγκριναν την υψηλότερη με τη χαμηλότερη συνθήκη όγκου, η διαφορά ήταν σημαντική (P = 0,03): μέγεθος επίδρασης 0,241, ή 3,9 ποσοστιαίες μονάδες διαφοράς στη σχετική αύξηση. Μια τρίτη ανάλυση, σε τρία επίπεδα (λιγότερα από 5, 5–9 και 10+ σετ ανά μυ την εβδομάδα), έδειξε τάση αλλά όχι σαφή στατιστική σημαντικότητα (P = 0,074). Οι συγγραφείς καταλήγουν ότι υπάρχει βαθμιαία σχέση δόσης–απόκρισης: ο περισσότερος όγκος παράγει μεγαλύτερα κέρδη υπερτροφίας, στο σύνολο των δεδομένων.
Αυτό είναι ενθαρρυντικό, αλλά θέλει ψύχραιμη ανάγνωση. Πρώτον, μιλάμε για μέσους όρους μελετών, όχι για το δικό σου ποσοστό στον δικέφαλο. Δεύτερον, «περισσότερο» δεν σημαίνει απεριόριστα: κάποια στιγμή ο επιπλέον όγκος κουράζει, χαλάει την τεχνική και κλέβει την ανάκαμψη. Η συγκεκριμένη μετα-ανάλυση δεν σου λέει το ακριβές ταβάνι για εσένα. Τρίτον, η κατηγοριοποίηση <5 / 5–9 / 10+ έμεινε σε επίπεδο τάσης. Γι’ αυτό δεν τη μετατρέπουμε σε αυστηρό κανόνα «κάτω από δέκα σετ δεν γίνεται τίποτα».

Μια πιο «κλινική» εικόνα δίνει μια πειραματική μελέτη σε 34 προπονημένους άντρες, διάρκειας οκτώ εβδομάδων, με τρεις προπονήσεις την εβδομάδα (Schoenfeld et al., 2019). Η μία ομάδα έκανε ένα σετ ανά άσκηση σε κάθε συνεδρία, η άλλη τρία, η τρίτη πέντε. Και οι τρεις βελτίωσαν δύναμη και μυϊκή αντοχή, χωρίς σημαντικές διαφορές ανάμεσά τους στη δύναμη. Η υπερτροφία, αντίθετα, ευνόησε τις συνθήκες με περισσότερο όγκο σε δικέφαλους, μέση και πλάγια επιφάνεια του μηρού. Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι αξιοσημείωτα κέρδη δύναμης και αντοχής μπορούν να έρθουν ακόμα και με τρεις σύντομες συνεδρίες 13 λεπτών την εβδομάδα — αλλά για το μέγεθος του μυός, ο περισσότερος όγκος έφερε μεγαλύτερα κέρδη.
Αυτό είναι πολύ πρακτικό για εμάς. Αν ο στόχος σου είναι κυρίως η δύναμη και η υγεία, δεν χρειάζεσαι απαραίτητα ατελείωτες προπονήσεις. Αν σε νοιάζει περισσότερο η μυϊκή μάζα, ο εβδομαδιαίος όγκος έχει σημασία — και μπορεί να χτιστεί σταδιακά, όχι από την πρώτη εβδομάδα.
✓ Τι κρατάμε για την πράξη
- Για υπερτροφία, ο εβδομαδιαίος όγκος μετράει και υπάρχει σχέση δόσης–απόκρισης (Schoenfeld et al., 2017· 2019).
- Για δύναμη, μπορείς να προοδεύσεις και με λιγότερα σετ, αρκεί να είναι απαιτητικά.
- Ξεκίνα από έναν όγκο που μπορείς να εκτελέσεις με καθαρή τεχνική και να τον κρατήσεις για εβδομάδες. Μετά, αν ο στόχος είναι ο μυς, πρόσθεσε σετ σταδιακά.
Τι δείχνει η έρευνα: συχνότητα — πώς μοιράζεις τα σετ
Οι ίδιοι ερευνητές κοίταξαν και τη συχνότητα (Schoenfeld et al., 2016). Δέκα μελέτες πληρούσαν τα κριτήρια. Όταν η συχνότητα χωρίστηκε σε «υψηλότερη» και «χαμηλότερη», η υψηλότερη είχε μεγαλύτερο μέγεθος επίδρασης στην υπερτροφία (0,49 ± 0,08 έναντι 0,30 ± 0,07, P = 0,002). Το πιο σαφές πρακτικό συμπέρασμα των συγγραφέων είναι ότι, όταν ο όγκος είναι εξισωμένος, η προπόνηση ενός μυός δύο φορές την εβδομάδα υπερέχει της μίας. Το αν οι τρεις φορές είναι καλύτερες από τις δύο έμεινε ανοιχτό: δεν υπήρχαν αρκετά δεδομένα για αξιόπιστη εκτίμηση.
Άρα: αν έχεις να κάνεις, ας πούμε, δέκα εργασιακά σετ για έναν μυ μέσα στην εβδομάδα, συνήθως είναι πιο λογικό να τα μοιράσεις σε δύο (ή τρεις) ημέρες, παρά να τα στοιβάξεις όλα σε μία πολύ μεγάλη συνεδρία. Αυτό ταιριάζει απόλυτα με το μοντέλο δύο-τριών προπονήσεων σε μικρό τμήμα.

Και η δύναμη;
Η δύναμη δεν αγνοεί τον όγκο, απλώς δεν τον «απαιτεί» πάντα με τον ίδιο τρόπο που τον απαιτεί η υπερτροφία. Η μετα-ανάλυση των Ralston et al. (2017) σε εννέα μελέτες βρήκε βαθμιαία σχέση ανάμεσα στα εβδομαδιαία σετ και τα κέρδη δύναμης: οι συνθήκες με υψηλότερο εβδομαδιαίο αριθμό σετ είχαν μεγαλύτερα κέρδη από τις συνθήκες με χαμηλότερο (διαφορά μεγέθους επίδρασης 0,18). Και οι χαμηλότερες και οι υψηλότερες συνθήκες, ωστόσο, βελτίωσαν τη δύναμη (μέσα μεγέθη επίδρασης 0,82 και 1,01 αντίστοιχα). Για αρχάριους και μέσους ασκούμενους, οι συγγραφείς σημειώνουν ότι τα πολύ λίγα σετ δεν οδηγούν στα ίδια κέρδη δύναμης με έναν μέσο ή υψηλότερο εβδομαδιαίο όγκο.
Συνδύασέ το με το εύρημα των Schoenfeld et al. (2019): σε ήδη προπονημένους άντρες, η δύναμη ανέβηκε παρόμοια ακόμα και στη συνθήκη με τα λιγότερα σετ. Η πρακτική ανάγνωση είναι ότι η δύναμη θέλει κυρίως καλή ένταση, καλή τεχνική και συνέπεια. Ο έξτρα όγκος φαίνεται να πληρώνει περισσότερο όταν ο στόχος είναι το μέγεθος του μυός.
Οι μελέτες σε έναν πίνακα
| Study | Τι έκαναν | Τι βρήκαν |
|---|---|---|
| Schoenfeld et al., 2017 (J Sports Sci) | Μετα-ανάλυση: 34 συνθήκες, 15 μελέτες, εβδομαδιαίος όγκος και υπερτροφία | Κάθε επιπλέον σετ: +0,023 ES (~+0,37%). Υψηλότερος vs χαμηλότερος όγκος: +3,9 ποσοστιαίες μονάδες. Τάση για <5 / 5–9 / 10+ (P = 0,074). |
| Schoenfeld et al., 2019 (Med Sci Sports Exerc) | 34 προπονημένοι άντρες, 8 εβδομάδες, 3 συνεδρίες/εβδομάδα, 1 vs 3 vs 5 σετ ανά άσκηση | Παρόμοια δύναμη και αντοχή σε όλες τις ομάδες. Μεγαλύτερη υπερτροφία στις συνθήκες με περισσότερο όγκο σε αρκετές μυϊκές ομάδες. |
| Schoenfeld et al., 2016 (Sports Med) | Μετα-ανάλυση 10 μελετών για συχνότητα και υπερτροφία | Υψηλότερη συχνότητα: ES 0,49 έναντι 0,30. Δύο φορές/εβδομάδα ανά μυ καλύτερα από μία, με εξισωμένο όγκο. Οι τρεις vs δύο έμειναν αβέβαιες. |
| Ralston et al., 2017 (Sports Med) | Μετα-ανάλυση 9 μελετών, εβδομαδιαία σετ και δύναμη | Υψηλότερος όγκος: μεγαλύτερα κέρδη δύναμης (διαφορά ES 0,18). Και ο χαμηλότερος όγκος βελτίωσε τη δύναμη (ES 0,82). |
| Schoenfeld et al., 2021 (Sports) | Ανασκόπηση του «συνεχούς των επαναλήψεων» | Οι προσαρμογές μπορούν να έρθουν σε ευρύ φάσμα φορτίων, όχι μόνο στη «ζώνη 8–12 επαναλήψεων». |
Πώς μοιάζει στην πράξη ένα πρόγραμμα
Δεν θα σου δώσουμε έναν μοναδικό αριθμό «κάνε ακριβώς τόσα σετ». Θα σου δώσουμε ένα πλαίσιο που σέβεται την έρευνα και χωρά σε δύο-τρεις προπονήσεις την εβδομάδα.
Αν κρατήσεις μία πρόταση από όλο το άρθρο, κράτα αυτή: ο εβδομαδιαίος όγκος μετράει για την υπερτροφία, η συχνότητα βοηθά όταν μοιράζει αυτόν τον όγκο, και τίποτα από τα δύο δεν υποκαθιστά την καθαρή τεχνική και τη σταθερή συνέπεια. Τα νούμερα των μελετών είναι ο χάρτης, όχι το ίδιο το ταξίδι.
Ένα πρακτικό σημείο εκκίνησης
Για έναν αρχάριο ή για κάποιον που επιστρέφει, ένα εύρος της τάξης των 6–10 εργασιακών σετ την εβδομάδα ανά μεγάλη μυϊκή ομάδα είναι συχνά αρκετό για να ξεκινήσει, με καθαρή τεχνική. Για κάποιον με εμπειρία που στοχεύει περισσότερο στην υπερτροφία, μπορεί σταδιακά να ανέβει προς τα πάνω, προσθέτοντας σετ εκεί όπου η ανάκαμψη το επιτρέπει. Αυτό το εύρος είναι πρακτική πρόταση προγράμματος, εμπνευσμένη από τη σχέση δόσης–απόκρισης των μελετών, όχι ένα εύρημα που οι μελέτες μέτρησαν ακριβώς έτσι στο studio.
Η ανασκόπηση των Schoenfeld et al. (2021) υπενθυμίζει επίσης ότι δεν είσαι υποχρεωμένος να μείνεις για πάντα στις 8–12 επαναλήψεις. Μπορείς να έχεις ασκήσεις με λιγότερες επαναλήψεις και μεγαλύτερο φορτίο, και άλλες με περισσότερες, αρκεί τα σετ να είναι σοβαρά.
Πώς το μοιράζεις σε 2–3 ημέρες
Αν προπονείσαι δύο φορές, κάθε συνεδρία είναι συνήθως ολόκληρου σώματος. Τα σετ κάθε μυός μοιράζονται στις δύο ημέρες. Αν προπονείσαι τρεις φορές, μπορείς είτε να κρατήσεις ολόκληρο σώμα και στις τρεις, με λίγο λιγότερα σετ ανά άσκηση, είτε να εναλλάσσεις ελαφρά την έμφαση (π.χ. μια μέρα λίγο περισσότερο κάτω άκρα, μια άλλη πάνω μέρος), χωρίς να αφήνεις μυς να «μείνουν» επτά ημέρες χωρίς ερέθισμα.
Ένα παράδειγμα εβδομάδας

Παράδειγμα προγράμματος για κάποιον που γυμνάζεται τρεις φορές. Προσαρμόζεται μετά από αξιολόγηση. Οι αριθμοί σετ είναι ενδεικτικοί, όχι συνταγή μελέτης.
| Day | Τι μπορεί να περιλαμβάνει |
|---|---|
| Monday | Ολόκληρο σώμα: κάθισμα ή πιέσεις, πίεση στήθους, κωπηλατική, άσκηση ώμων, κορμός · 45–60΄ |
| Tuesday | Ξεκούραση ή ελαφριά αερόβια · 20–30΄ |
| Wednesday | Ολόκληρο σώμα: hinge ή γέφυρα, πίεση πάνω από το κεφάλι, έλξη ή άλλη κωπηλατική, άσκηση χεριών, κορμός |
| Thursday | Ξεκούραση ή κινητικότητα |
| Friday | Ολόκληρο σώμα, παρόμοιο με Δευτέρα, με μικρές παραλλαγές |
| Saturday | Περπάτημα, αθλήματα, σκάλες |
| Sunday | Ξεκούραση |
✓ Πρακτικές συμβουλές
- ✓ Μέτρα τα εργασιακά σετ, όχι κάθε προθερμαντικό.
- ✓ Αν η τεχνική χαλάει στο τέλος των σετ, μην προσθέτεις ακόμα όγκο. Πρώτα η ποιότητα.
- ✓ Πρόσθεσε σετ σε έναν-δύο μυς τη φορά, για μερικές εβδομάδες, και δες πώς ανακάμπτεις.
- ✓ Περισσότερα σετ δεν «σώζουν» ένα πρόγραμμα που δεν το κάνεις σταθερά.
- ✓ Αν σε νοιάζει η δύναμη περισσότερο από το μέγεθος, μην κρίνεις την επιτυχία μόνο από το πόσα σετ σημείωσες στο χαρτί.
Πόσα σετ για γράμμωση;
Ένα συχνό ερώτημα είναι «πόσα σετ και επαναλήψεις για γράμμωση». Η γράμμωση δεν είναι ξεχωριστό είδος σετ. Είναι, κυρίως, αρκετή μυϊκή μάζα και σχετικά χαμηλότερο λίπος ώστε να φαίνεται το περίγραμμα. Τα σετ χτίζουν ή διατηρούν τον μυ. Το λίπος επηρεάζεται από το σύνολο της ενέργειας, τη διατροφή, τον ύπνο και τη συνολική κίνηση. Πολλές επαναλήψεις με μικρό φορτίο δεν είναι «ειδικό πρόγραμμα γραμμώσεως». Αν ο στόχος σου περιλαμβάνει και αλλαγή σύστασης, η ενδυνάμωση μένει ο πυλώνας, και το έλλειμμα —αν υπάρχει— μένει ήπιο, όπως συζητάμε στο σχετικό μας πλαίσιο για λίπος και μυ (όταν το αδελφό άρθρο ανέβει· μέχρι τότε, δες το γενικό κείμενο για άσκηση και σωματικό λίπος και αυτό για την πρωτεΐνη).
Παράδειγμα κατανομής σετ (όχι συνταγή μελέτης)
Για να γίνει πιο χειροπιαστό, φαντάσου μια εβδομάδα με τρεις προπονήσεις ολόκληρου σώματος. Σε κάθε συνεδρία κάνεις, ανά μεγάλη κίνηση, δύο-τρία εργασιακά σετ. Στο σύνολο της εβδομάδας, ένας μυς που δουλεύεται σε δύο βασικές ασκήσεις μπορεί να μαζέψει περίπου οκτώ έως δώδεκα σετ. Αυτό κάθεται άνετα μέσα στη βαθμιαία σχέση που περιγράφουν οι Schoenfeld et al. (2017), χωρίς να σε σπρώχνει από την πρώτη κιόλας εβδομάδα σε όγκους που δεν μπορείς να ανακτήσεις.
Αν προπονείσαι δύο φορές, τα ίδια σετ μοιράζονται σε δύο ημέρες: λίγο περισσότερα ανά συνεδρία, δύο ερεθίσματα την εβδομάδα. Αν είσαι πιο έμπειρος και ανακάμπτεις καλά, μπορείς να προσθέσεις ένα σετ σε δύο-τρεις κινήσεις και να μείνεις εκεί τέσσερις-έξι εβδομάδες, αντί να αλλάζεις τα πάντα μαζί. Αν είσαι στην αρχή, μείνε στον χαμηλότερο αριθμό μέχρι να σταθεροποιηθεί η τεχνική. Η διαφορά ανάμεσα σε ένα πρόγραμμα που «φαίνεται γεμάτο στο χαρτί» και σε ένα που σε κάνει πιο δυνατό είναι, τις περισσότερες φορές, η ποιότητα και η επανάληψη, όχι ο εντυπωσιακός αριθμός σετ της Δευτέρας.
Οι μικρότερες μυϊκές ομάδες (δικέφαλοι, τρικέφαλοι, γαστροκνήμιοι) παίρνουν ήδη δουλειά από τις βασικές κινήσεις. Δεν χρειάζεται να τις «ξεχωρίσεις» με τον ίδιο όγκο σαν να ήταν οι μόνες ασκήσεις της εβδομάδας, εκτός αν έχεις έναν συγκεκριμένο λόγο και η υπόλοιπη προπόνηση το επιτρέπει. Αυτό είναι από τα σημεία όπου η επίβλεψη γλιτώνει χρόνο: βλέπουμε τι έχει ήδη δουλέψει μέσα στις πολυαρθρικές ασκήσεις και τι αξίζει να προστεθεί.
Κράτα επίσης χώρο για ζωή έξω από το studio. Δουλειά με πολλές ώρες όρθιος, αϋπνία, ταξίδι ή μια απαιτητική εβδομάδα είναι λόγοι να μειώσεις προσωρινά τον όγκο, όχι να «το σπρώξεις» για να μην χαθεί η συνήθεια του αριθμού. Την επόμενη ήρεμη εβδομάδα τον ξαναχτίζεις. Αυτή η ευελιξία είναι μέρος ενός σοβαρού προγράμματος, όχι παραχώρηση.
Συχνοί μύθοι
«Ένα σετ φτάνει για όλα»
Ένα καλά εκτελεσμένο σετ μπορεί να φέρει πρόοδο, ιδίως στη δύναμη και σε αρχάριους (Schoenfeld et al., 2019). Για την υπερτροφία, στο σύνολο της έρευνας, ο περισσότερος εβδομαδιαίος όγκος συνδέεται με μεγαλύτερα κέρδη (Schoenfeld et al., 2017). Δεν είναι λάθος να ξεκινάς με λίγα. Είναι λάθος να μείνεις για πάντα εκεί, αν ο στόχος σου είναι το μέγεθος του μυός και η ανάκαμψή σου το επιτρέπει.
«Χωρίς 15–20 σετ ανά μυ δεν γίνεται υπερτροφία»
Η σχέση είναι βαθμιαία, όχι ένας διακόπτης που ανάβει στα δεκαπέντε. Η κατηγορία 10+ στην ανάλυση του 2017 έμεινε μάλιστα σε επίπεδο τάσης. Περισσότερο δεν σημαίνει αυτόματα καλύτερο για σένα, αν δεν μπορείς να το εκτελέσεις καλά.
«Πρέπει να τελειώνω κάθε μυ σε μία μέρα, αλλιώς δεν πιάνει»
Με παρόμοιο όγκο, δύο ερεθίσματα την εβδομάδα υπερέχουν της μίας φοράς για την υπερτροφία (Schoenfeld et al., 2016). Το μοίρασμα είναι συχνά πλεονέκτημα, όχι συμβιβασμός.
«Μόνο 8–12 επαναλήψεις χτίζουν μυ»
Η ανασκόπηση των Schoenfeld et al. (2021) δεν στηρίζει αυτή την αυστηρή εικόνα. Η υπερτροφία μπορεί να έρθει σε ευρύτερο φάσμα φορτίων, όταν τα σετ είναι απαιτητικά.
Μια σύντομη αυτοαξιολόγηση
Πριν κλείσεις άλλα σετ στο πρόγραμμα, ρώτα τον εαυτό σου:
- Κάνω ήδη σταθερά δύο-τρεις προπονήσεις, ή ακόμα ψάχνω να «χωρέσουν» στην εβδομάδα;
- Τα σετ μου είναι πραγματικά εργασιακά, ή γεμίζω την ώρα με πολλά εύκολα;
- Η τεχνική μου αντέχει αν προσθέσω όγκο, ή θα αρχίσω να «κλέβω»;
- Ο στόχος μου είναι περισσότερο δύναμη, περισσότερο μυϊκή μάζα, ή απλώς να νιώθω καλά και να προοδεύω;
- Κοιμάμαι και τρώω αρκετά για να υποστηρίξω περισσότερη δουλειά;
Αν η σταθερότητα ακόμα λείπει, πρώτα κλείνουμε τις δύο προπονήσεις. Ο έξτρα όγκος έρχεται μετά.
Πώς προχωράμε τις επόμενες εβδομάδες
Ένα καλό πρόγραμμα όγκου δεν μένει ακίνητο, αλλά ούτε αλλάζει κάθε Δευτέρα. Κρατάς τις βασικές ασκήσεις αρκετές εβδομάδες, ώστε να μπορείς να συγκρίνεις μήλα με μήλα. Αν η τεχνική είναι σταθερή και ανακάμπτεις καλά, μπορείς να προσθέσεις ένα σετ σε μία-δύο κινήσεις, ή μία-δύο επαναλήψεις στο ίδιο φορτίο, ή λίγο περισσότερο φορτίο στις ίδιες επαναλήψεις. Αυτό είναι προοδευτική επιβάρυνση στην πράξη, χωρίς να χρειάζεσαι νέο «πρόγραμμα σοκ» κάθε δεκαπενθήμερο.
Αν, αντίθετα, κοιμάσαι χειρότερα, πέφτει η διάθεση ή πονάς με τρόπο που δεν μοιάζει με το συνηθισμένο πιάσιμο των πρώτων ημερών, ο όγκος μάλλον πήγε πιο γρήγορα από ό,τι αντέχεις. Τότε αφαιρούμε σετ, όχι την προπόνηση ολόκληρη. Η έρευνα μάς δείχνει τη γενική κατεύθυνση· το σώμα σου μάς δείχνει τον ρυθμό.
Για πολλούς άντρες και γυναίκες 18–40, δύο έως τρεις ποιοτικές προπονήσεις την εβδομάδα, με 6–12 εργασιακά σετ στις μεγάλες μυϊκές ομάδες και σταθερή παρουσία για δύο-τρεις μήνες, είναι ήδη μια σοβαρή δουλειά. Τα υπόλοιπα —έξτρα απομονωτικά, ειδικές τεχνικές, πολύ υψηλοί όγκοι— έρχονται αν και όταν υπάρχει λόγος, όχι επειδή «κάπου στο διαδίκτυο είδα έναν αριθμό».
Το ίδιο ισχύει και για την παρέα στο τμήμα. Το ότι ο διπλανός σου κάνει περισσότερα σετ δεν σημαίνει ότι εσύ πρέπει να τον φτάσεις σήμερα. Ο εβδομαδιαίος όγκος είναι προσωπικός, όπως και η ανάκαμψη, ο ύπνος και τα χρόνια προπόνησης. Γι’ αυτό στον χώρο μας μετράμε την ποιότητα της επανάληψής σου, όχι ποιος γέμισε πιο πολύ το χαρτί.
Το ίδιο πνεύμα ισχύει και όταν κάποιος έρχεται με πρόγραμμα από το κινητό, γεμάτο σετ που δεν έχει ξανακάνει ποτέ. Προτιμάμε να αφαιρέσουμε γραμμές και να κρατήσουμε τρεις-τέσσερις κινήσεις που θα γίνουν σωστά, παρά να «βγάλουμε» είκοσι σετ με μέτρια τεχνική. Η έρευνα του όγκου προϋποθέτει σετ που αξίζουν να μετρηθούν. Αν τα σετ είναι πρόχειρα, ο αριθμός στο χαρτί δεν αντιστοιχεί στον αριθμό των μελετών.
Τι να προσέξεις όταν διαβάζεις «πόσα σετ» στο διαδίκτυο
Πολλά κείμενα μετατρέπουν την τάση των τριών κατηγοριών (<5, 5–9, 10+) σε απόλυτο κανόνα, παρότι στη μετα-ανάλυση του 2017 αυτή η ανάλυση έμεινε οριακή (P = 0,074). Άλλα μετράνε κάθε άσκηση ως ξεχωριστό «μυ» και φτάνουν σε εξωπραγματικά σύνολα. Άλλα δεν ξεκαθαρίζουν αν τα σετ ήταν ως την εξάντληση ή απλώς «άνετα». Γι’ αυτό σε αυτό το άρθρο μείναμε στα νούμερα που είναι μέσα στις περιλήψεις και αποφύγαμε να εφεύρουμε ένα μοναδικό «ιδανικό νούμερο» που δεν υπάρχει.
Καλό είναι επίσης να θυμάσαι ότι οι μελέτες έχουν συγκεκριμένη διάρκεια — συχνά έξι έως δώδεκα εβδομάδες — και συγκεκριμένους ανθρώπους. Ένα εύρημα σε προπονημένους άντρες (Schoenfeld et al., 2019) δεν μεταφράζεται αυτόματα σε μια γυναίκα που ξεκινά τώρα, ούτε το αντίστροφο. Οι αρχές μεταφέρονται· οι ακριβείς αριθμοί θέλουν προσαρμογή.
Πότε να μιλήσεις πρώτα με τον γιατρό σου
Αν έχεις καιρό να γυμναστείς, αν πονάς κάπου με τρόπο που σε προβληματίζει, ή αν έχεις θέμα υγείας ή φάρμακα που θέλεις να λάβουμε υπόψη, μίλησε πρώτα με τον γιατρό σου. Στην αξιολόγηση σχεδιάζουμε τον όγκο πάνω σε σένα, όχι πάνω σε έναν μέσο όρο μελέτης.
Γιατί αυτό ταιριάζει σε μικρό τμήμα
Ο σωστός όγκος δεν είναι μόνο ένας αριθμός σε ένα χαρτί. Είναι ο αριθμός που μπορείς να εκτελέσεις καλά, σήμερα, και να ξαναέρθεις την επόμενη φορά. Σε τμήμα 1 έως 5 ατόμων βλέπουμε πότε ένα επιπλέον σετ έχει νόημα και πότε απλώς σε ξεφουσκώνει. Γι’ αυτό προτιμάμε να χτίζουμε τον όγκο μαζί σου, αντί να σου δώσουμε μια λίστα 20 σετ «γιατί το είπε ένα άρθρο».
Αν σε ενδιαφέρουν και οι μύθοι γύρω από την αύξηση μυϊκής μάζας πέρα από τα σετ, έχουμε ήδη ένα σχετικό κείμενο με 10 μύθους για την αύξηση μυϊκής μάζας. Εδώ μείναμε σκόπιμα στη δοσολογία.
Πόσα σετ την εβδομάδα στο Παλαιό Φάληρο
Στο HealthFit Training Studio, στην Ευξείνου Πόντου 185 στο Παλαιό Φάληρο, σχεδιάζουμε τον εβδομαδιαίο όγκο πάνω στον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας: άντρες και γυναίκες 18–40, αρχάριους και πιο έμπειρους. Μας επισκέπτονται και από τη Νέα Σμύρνη, τον Άλιμο και τον Άγιο Δημήτριο.
Μπορείς να επιλέξεις:
- Personal training: ένας προς έναν, όταν θέλεις πολύ στενή ρύθμιση όγκου και τεχνικής.
- Προπόνηση δύναμης σε μικρά τμήματα από 1 έως 5 άτομα: δύο-τρεις προπονήσεις την εβδομάδα, με τα σετ μοιρασμένα σωστά, χωρίς να χάνεσαι στο πλήθος.
- Reformer Pilates έως 3 άτομα: ως συμπλήρωμα για κορμό και έλεγχο, όχι ως υποκατάστατο των βασικών σετ δύναμης όταν ο στόχος είναι η μυϊκή μάζα.
Ο Μιχάλης Καλογεράκης, πτυχιούχος ΤΕΦΑΑ με ειδικότητα Ευρωστία & Υγεία, σχεδιάζει τα προγράμματα με βάση την έρευνα που είδες σε αυτό το άρθρο και με βάση την αξιολόγηση που κάνουμε στην αρχή. Γιατί, όπως λέμε στο studio: "We don't train bodies. We train people."
Θέλεις να το δοκιμάσεις; Κλείσε μια δωρεάν δοκιμαστική προπόνηση ή πάρε μας τηλέφωνο στο 693 951 1462. Θα τα πούμε με την ησυχία μας, θα δούμε από πού ξεκινάς και θα σου προτείνουμε έναν όγκο που μπορείς να κρατήσεις για τις επόμενες εβδομάδες, όχι έναν αριθμό που φαίνεται εντυπωσιακός μόνο στο χαρτί της πρώτης μέρας.
Πόσα σετ την εβδομάδα είναι αρκετά για αρχάριο;
Ένα πρακτικό σημείο εκκίνησης είναι περίπου 6–10 εργασιακά σετ την εβδομάδα ανά μεγάλη μυϊκή ομάδα, μοιρασμένα σε δύο προπονήσεις, με έμφαση στην τεχνική. Δεν είναι μαγικός αριθμός μελέτης· είναι ένα συντηρητικό πλαίσιο για να ξεκινήσεις και να μείνεις συνεπής.
Χρειάζονται περισσότερα σετ οι προχωρημένοι;
Συχνά ναι, αν ο στόχος είναι η υπερτροφία και η ανάκαμψη το επιτρέπει. Η μελέτη σε προπονημένους άντρες έδειξε μεγαλύτερη υπερτροφία στις συνθήκες με περισσότερο όγκο, ενώ η δύναμη ανέβηκε και με λιγότερα σετ (Schoenfeld et al., 2019).
Μετράνε τα προθερμαντικά σετ;
Στην πράξη μετράμε τα εργασιακά σετ, αυτά που πλησιάζουν το όριό σου. Τα πολύ ελαφριά προθερμαντικά χρειάζονται για την τεχνική και την ασφάλεια, αλλά δεν τα βάζουμε στην ίδια στήλη με τα σετ της μελέτης όγκου.
Καλύτερα λίγα βαριά σετ ή περισσότερα πιο ελαφριά;
Για την υπερτροφία, και τα δύο μπορούν να δουλέψουν, όταν τα σετ είναι απαιτητικά (Schoenfeld et al., 2021). Για τη μέγιστη δύναμη, τα βαρύτερα φορτία έχουν πλεονέκτημα, όπως έχουμε δει και σε άλλες ανασκοπήσεις φόρτισης.
Μπορώ να χωρίσω τον όγκο σε 2 ή 3 προπονήσεις;
Ναι, και συχνά είναι προτιμότερο. Με εξισωμένο όγκο, δύο ερεθίσματα την εβδομάδα ανά μυ υπερέχουν της μίας φοράς (Schoenfeld et al., 2016).
Περισσότερα σετ σημαίνουν πάντα περισσότερο μυ;
Όχι πάντα. Στο σύνολο των μελετών η σχέση είναι βαθμιαία και θετική, αλλά ο επιπλέον όγκος βοηθά μόνο αν τον εκτελείς καλά και αν ανακάμπτεις. Δεν υπάρχει προκαθορισμένο κέρδος για κάθε επιπλέον σετ στο δικό σου πρόγραμμα.
Τι αλλάζει αν ο στόχος είναι γράμμωση και όχι όγκος;
Τα σετ εξακολουθούν να στηρίζουν τον μυ. Η γράμμωση εξαρτάται και από το λίπος, άρα από την ενέργεια, τη διατροφή και τον ύπνο. Δεν αλλάζουμε σε «μικρά βάρη με άπειρες επαναλήψεις» μόνο και μόνο επειδή θέλουμε πιο καθαρό περίγραμμα.
References
- Schoenfeld BJ, Ogborn D, Krieger JW. Dose-response relationship between weekly resistance training volume and increases in muscle mass: A systematic review and meta-analysis. J Sports Sci. 2017;35(11):1073-1082. doi:10.1080/02640414.2016.1210197. PubMed 27433992
- Schoenfeld BJ, Contreras B, Krieger J, et al. Resistance Training Volume Enhances Muscle Hypertrophy but Not Strength in Trained Men. Med Sci Sports Exerc. 2019;51(1):94-103. doi:10.1249/MSS.0000000000001764. PubMed 30153194
- Schoenfeld BJ, Ogborn D, Krieger JW. Effects of Resistance Training Frequency on Measures of Muscle Hypertrophy: A Systematic Review and Meta-Analysis. Sports Med. 2016;46(11):1689-1697. doi:10.1007/s40279-016-0543-8. PubMed 27102172
- Ralston GW, Kilgore L, Wyatt FB, Baker JS. The Effect of Weekly Set Volume on Strength Gain: A Meta-Analysis. Sports Med. 2017;47(12):2585-2601. doi:10.1007/s40279-017-0762-7. PubMed 28755103
- Schoenfeld BJ, Grgic J, Van Every DW, Plotkin DL. Loading Recommendations for Muscle Strength, Hypertrophy, and Local Endurance: A Re-Examination of the Repetition Continuum. Sports (Basel). 2021;9(2):32. doi:10.3390/sports9020032. PubMed 33671664







